Đây những cảnh ngàn sâu cây lả ngọn
Muôn ma hời sờ soạng dắt nhau đi
Những rừng thẳm bóng chiều lan hỗn độn
Lừng hương đưa, rộn rã tiếng từ quy
( Trích Điêu Tàn – Chế Lan Viên)
GIAI THOẠI
Nhắc đến ma hời, cũng có nghĩa là nhắc đến một loại ma rất ít người biết, nó gắn liền với sự điêu tàn của dân tộc Chăm Pa và kho báu bí ẩn chìm sâu dưới dải đất Quảng Nam hùng vĩ.
Người ta kể lại rằng, cách đây hơn 500 năm, hàng chục ngàn người Chăm đã di tản khắp nơi để tránh khỏi thảm nạn đổ máu. Trong cuộc tháo chạy đó, vua chúa cùng nhiều dòng họ giàu có đã mang theo vô vàn báu vật và vàng bạc quý hiếm, vừa để phòng thân, cũng như là để tưởng nhớ đến cội nguồn. Để bảo đảm tài sản của mình không bị thất thoát, họ nhờ tộc người Raglai chôn giấu, chỉ khi nào cần mới đến tìm mà thôi.
Cũng chính vì thế mà mỗi khi tới lễ hội Ka Tê, những người Chăm năm xưa lại nhờ người ở bộ tộc Raglai đem những đồ tế lễ như tượng Thánh, xiêm y, vòng bạc để đưa về đồi Trầu làm lễ tắm Thánh, sau đó lại đem lên núi để chôn.
Thời gian dần trôi, những kho báu ấy dần dần rơi vào quên lãng. Có dòng họ tìm lại được của nả từ tổ tiên, nhưng đa phần chính những người Raglai cũng mất sạch dấu tích chôn dấu. Điều đó làm nảy sinh những cuộc săn lùng kho báu, những vụ thảm sát đẫm máu để truy lùng cổ vật. Tất cả đều muốn chiếm trọn vàng bạc đã thất lạc, để rồi vùi xác trên ngọn đồi Trầu giá lạnh.
Cho đến tận ngày nay, tại khu vực phía Nam của núi A Man (thuộc thôn Quảng Đức, xã An Thạch, huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên) vẫn còn tồn tại 500 ngôi mộ cổ với nhiều bí ẩn chôn giấu bên trong. Người địa phương quen gọi là khu mộ Hời. Những ngôi mộ được xây dựng với 4 hình dạng chủ yếu gồm hình yên ngựa, hình mai rùa, hình mái nhà và hình búp sen. Các học giả trong và ngoài nước vẫn còn tranh cãi về nguồn gốc của những ngôi mộ cổ, nhưng dù thế nào đi nữa, nơi đây đã trở thành một địa danh mang đầy bí ẩn tâm linh về thứ gọi là ma hời.
Ý NGHĨA TÂM LINH
Những người dân sống quanh đồi thường hay kể cho nhau nghe về những hồn ma không đầu, hình dạng mờ mờ ảo ảo, mặc trang phục màu trắng nhấp nhổm bên những nấm mồ vô chủ. Trong không khí heo hút xen lẫn luồng gió từ sa mạc cát thổi về, nhiều người còn nghe thấy cả tiếng khóc nỉ non cùng lời ai oán. Ai cũng cho rằng, đó là ma hời hiện về để tìm kiếm bạc vàng đã mất.
Cũng có nhiều lời đồn đại về một dị tượng khác liên quan ma hời. Đó là vào những đêm trăng sáng thường có một đàn gà phát ra thứ ánh sáng lấp lánh rủ nhau đi kiếm ăn giữa đêm hôm. Gà mẹ dẫn gà con đi quanh quẩn giữa khu phế tích tháp Chàm năm xưa. Đàn gà đi đến đâu tỏa ra màu vàng rực rỡ đến đó. Có người nhìn thấy thì tránh xa, cũng có người nảy sinh lòng tham rượt bắt gà rồi té ngã, thậm chí còn vong mạng. Người ta tin rằng, đàn gà ấy là do ma hời chăn dắt, và những kẻ lam lam sẽ bị ma hời đoạt mạng.
Hãy trả lại đầu cho thi thể
Và hãy chôn trong cùng đáy mồ sâu
Đừng có để những đêm mờ vắng vẻ
Phải dội vang tiếng khóc quỷ không đầu!
( Trích Đầu Rơi – Chế Lan Viên )
Nhìn chung về ý nghĩa, Ma Hời là biểu trưng của nỗi nuối tiếc trong tâm hồn người Chiêm Thành trước sự thoái trào của một nền văn minh xưa cũ, với bao thành quách nguy nga, cũng là lực lượng tâm linh đại diện cho quyền lực huyền bí của vương quốc xưa kia.
Bình luận facebook