Viet Writer
Và Mai Có Nắng
-
Chương 9
Cái chết của Catherine
Khoảng mười giờ đêm hôm đó, bé Cathy chào đời. Hai giờ sau thì người mẹ qua đời, chưa hề hồi tỉnh lại lần nào để nhớ đến Heathcliff hay nhận ra Edgar. Nỗi sầu thảm của cậu Edgar trước cái chết của cô thật quá đau lòng, không nên nhắc đến làm gì, và còn một nỗi đau buồn lớn hơn nữa là giờ đây cô đã ra đi mà không để lại cho cậu một người thừa kế nam, nên theo di chúc của cha cậu thì tài sản sẽ phải giao lại cho Isabella, sau khi Edgar qua đời. Thật tội nghiệp, đứa bé ra đời chẳng được chào mừng! Suốt những giờ đầu tiên trong đời, nó có thể chết mà chẳng một ai để ý tới. Tuy nhiên, sau này chúng tôi có thể bù đắp lại sự lơ là ban đầu ấy.
Suốt đêm, cậu Edgar Linton ngồi lại trên một chiếc ghế bên cạnh thi hài vợ. Đôi mắt cậu nhắm lại và nét mặt trẻ đẹp của cậu cũng toát lên vẻ chết chóc như cái thi hài bên cạnh cậu, nhưng ở cậu là sự tĩnh lặng của nỗi đau đến kiệt sức, trong khi ở cô là sự thanh thản hoàn toàn. Trán cô phẳng phiu, mi mắt khép lại, đôi môi dường như đang mỉm cười.
Vì cậu chủ như đã có vẻ thiêm thiếp ngủ, tôi liền rời khỏi phòng ngay sau khi mặt trời mọc, bước ra ngoài tận hưởng khí trời mát mẻ, trong lành. Mục đích thật sự của tôi là ra gặp Heathcliff. Tuy sợ, tôi vẫn muốn tìm thấy cậu tạ Phải báo cho cậu ta biết tin dữ này, nhưng phải báo như thế nào thì tôi không biết. Cậu ta đang đứng dựa vào một cây tần bì già, đầu không mũ, mái tóc ướt đẫm những giọt sương trước đấy đã đọng trên mấy cành cây và giờ đây nhỏ xuống người cậu tạ Cậu ta ngước mắt lên khi tôi đến gần.
- Nàng chết rồi - Cậu ta nói - Không cần chị đến báo tôi cũng biết. Chị cất khăn tay đi. Nàng đâu cần nước mắt của các người.
- Vâng, cô ấy chết rồi, - tôi nín tiếng nấc đáp, tay quệt nước mắt - và đã lên thiên đàng, chúng ta hy vọng như thế!
- Vậy..? - Cậu ta cất tiếng, cố thốt ra tên cô mà không nổi. Cậu ta âm thầm vật lộn với nỗi đau bên trong, xem thường vẻ cảm thông của tôi qua cái nhìn chằm chằm đầy hung khí không chút nao núng. - Nàng đã chết như thế nào? - Rốt cuộc cậu ta cũng thốt lên được câu hỏi, vừa run rẩy không sao ghìm lại được.
“Thật là khốn khổ tội nghiệp”. - Tôi nghĩ - “Ra ngươi cũng có trái tim và dây thần kinh như đồng loại của ngươi vậy”.
- Lặng lẽ như một con chiên. - Tôi lên tiếng đáp. - Cô ấy thở dài, duỗi thẳng người như một đứa trẻ khi thức dậy rồi lại chìm vào giấc ngủ. Năm phút sau, tôi cảm thấy tim cô ấy khẽ đập, rồi thôi... chẳng thấy gì nữa!
- Nàng có nhắc đến tên tôi lần nào không? - Cậu ta ngập ngừng hỏi như thể sợ hãi khi phải đón nhận câu trả lời cho điều mình hỏi.
- Từ lúc cậu đi khỏi chỗ cô ấy, cô ấy không còn nhận ra ai nữa. - Tôi đáp - Cô ấy nằm yên với một nụ cười dịu dàng trên nét mặt và những ý nghĩ cuối cùng của cô ấy quay về với những ngày trước đây. Cuộc đời của cô ấy đã khép lại trong một giấc mộng êm đềm. Cầu mong cho cô ấy thức dậy ở thế giới bên kia cũng được tốt lành như thế!
- Cầu mong cho nàng thức dậy trong nỗi đau đớn! - Cậu ta kêu lên, đột nhiên trở nên hung tợn, vừa giậm chân vừa rên rỉ - Nàng đang ở đâu? Nàng không phải ở trên thiên đàng! Tôi chỉ cầu nguyện một điều và sẽ nhắc đi nhắc lại lời nguyện cầu ấy cho tới khi cứng lưỡi lại thì thôi: “Catherine Earnshaw, cầu cho em không được an nghỉ chừng nào tôi còn sống! Em nói anh đã giết em, vậy thì hãy ám anh đi! Người bị giết thường ám kẻ giết mình, anh tin thế, và anh biết là xưa nay các hồn ma vẫn lang thang trên cõi trần. Hãy luôn ở bên anh, dưới bất kỳ hình thức nào, hãy làm cho anh phát điên lên. Đừng bỏ mặc anh trong nỗi thống khổ này nơi anh không thể nào tìm thấy em. ôi, lạy Chúa! Con không thể sống thiếu hồn của con”.
Cậu ta vừa đập đầu vào thân cây, vừa ngước mắt lên, vừa gào rú chẳng giống tiếng người chút nào, mà giống tiếng một con thú dữ đang bị những mũi dao, những ngọn dáo đâm chết.
Tôi để ý thấy có nhiều vết máu trên thân cây, bàn tay và trán cậu cũng vấy máu. Cảnh tượng mà tôi đang chứng kiến ấy ắt hẳn chỉ là một trong số những cảnh tương tự được diễn đi diễn lại từ suốt đêm hôm trước. Điều đó chẳng khiến tôi động lòng thương xót, nó chỉ làm tôi kinh hãi. Khi sực nhớ ra rằng tôi đang đứng bên cạnh, cậu ta liền gầm lên, ra lệnh cho tôi đi khỏi đấy. Tôi nhanh chóng làm theo. An ủi và vỗ về cậu ta quả là một điều vượt quá sức tôi.
Lễ tang cô Linton được định vào thứ sáu tuần sau và cho đến hôm đó, chiếc áo quan vẫn được để mở, được rắc đầy hoa và lá thơm. Cậu Edgar Linton ngày đêm túc trực trong căn phòng đặt linh cữu, còn một điều chỉ riêng tôi biết được là Heathcliff đêm nào cũng đứng phía ngoài cửa sổ. Tôi không ra nói chuyện với cậu ta lần nào, nhưng tôi biết cậu ta muốn vào nhà nếu có thể được. Đến đêm thứ ba, cậu chủ tôi phải lui về phòng nằm nghỉ vài giờ, vì đã mệt lả. Tôi cũng đi khỏi đấy và để ngỏ một cánh cửa sổ cho Heathcliff có một cơ hội được vĩnh biệt lần cuối người cậu ta yêu dấu. Cậu ta lẻn vào thật lặng lẽ và chỉ trong chốc lát. Tôi sẽ không thể nào biết được là cậu ta đã vào đấy nếu như tôi không tìm thấy được một lọn tóc sáng màu được buộc bằng một sợi chỉ bạc ở trên sàn. Tôi phát hiện ra đó là lọn tóc của cậu Edgar Linton đã được lấy ra từ chiếc hộp nhỏ trên sợi dây chuyền đeo quanh cổ Catherinẹ Heathcliff đã mở chiếc hộp đó, ném lọn tóc của Edgar ra khỏi hộp và đặt vào đấy một lọn tóc đen của chính mình. Tôi bện hai lọn tóc ấy lại làm một, rồi đặt lại vào trong hộp.
Thứ sáu hôm ấy, sau tang lễ, là ngày đẹp trời cuối cùng của chúng tôi trong một tháng liền. Đến chiều, gió đổi hướng từ nam sang đông bắc, mang theo mưa, rồi tiếp đến là tuyết. Thật khó mà tin được là trước đó chúng tôi đã được hưởng ba tuần liền một thời tiết tuyệt đẹp. Mấy cây anh thảo và đỗ quyên đều bị che lấp dưới những đống tuyết, chim chiền chiện im hót và mấy chiếc lá non trên cây đen sạm lại. Hôm sau thời tiết vẫn xấu và ảm đạm như vậy. Cậu chủ tôi giam mình trong phòng làm việc, còn tôi thì ngồi trong phòng khách trông nom đứa bé đang khóc oe oe, vừa nhìn những bông tuyết đang bay ngang qua cửa sổ. Thình lình cánh cửa bật mở và một người nào đó bước vào vừa hổn hển thở, vừa lớn tiếng cười vang. Tôi nghĩ đó là một gia nhân và thoạt tiên tôi thấy tức giận hơn là kinh ngạc.
- Im nào! - Tôi quát lên - Bên trong nhà mà chị dám xử sự như vậy sao? Nhỡ cậu Linton nghe thấy thì sao?
- Thứ lỗi cho tôi. - Một giọng nói quen thuộc đáp. - Nhưng tôi biết Edgar không có ở đây và tôi không kiềm chế được.
Nói đoạn, người ấy tiến về phía lò sưởi, vừa thở hổn hển, vừa lấy một tay ôm mạn sườn. Hóa ra đó là Isabella Heathcliff.
- Tôi chạy một mạch từ Đồi Gió Hú về đây. - cô nói tiếp sau khi ngừng một lát - và tôi không thể đếm được mình đã bị ngã bao nhiêu lần. ôi, tôi đau khắp mình mẩy. Ellen, chị làm ơn đi sai chuẩn bị xe chở tôi đến Gimmerton và bảo một người hầu gái tìm hộ ít quần áo trong phòng cũ của tôi.
Mái tóc cô vợ của Heathcliff lòa xòa xuống vai, tuyết và nước cứ nhỏ từng giọt. Chiếc áo dài bằng lụa mỏng ướt sũng, dán chặt vào người, chân cô chỉ đi có đôi dép lê mỏng. Dưới một bên tai là một vết đứt sâu, và khuôn mặt trắng bệch đầy những vết xước và những vết bầm. Nhưng mãi khi bác xà ích đã được lệnh chuẩn bị sẵn sàng và một cô hầu gái đang gói ghém ít quần áo, cô mới chịu để cho tôi săn sóc mấy vết thương.
Khi mọi thứ đã xong xuôi và cô đang ngồi đối diện tôi, uống chút trà cô nói:
- Chị Ellen ạ, chị chớ nên nghĩ rằng tôi ít quan tâm đến Catherine, vì thấy tôi cười toáng lên khi bước vào nhà. Tôi cũng đã khóc thương. Chúng tôi đã không chia tay nhau như bạn bè, chị nhớ chứ, và tôi khôn thể tha thứ cho mình điều đó. Nhưng tôi sẽ không đời nào thông cảm với hắn ta, cái đồ thú vật vũ phu ấy.
Cô rút tuột chiếc nhẫn cưới bằng vàng ra khỏi ngón giữa.
- Đây là vật cuối cùng của hắn mà tôi còn giữ. - Cô kêu lên - Tôi sẽ đập nát nó, rồi đốt đi. - Cô thả chiếc nhẫn xuống giữa đống than đang cháy đỏ rực - Hắn sẽ phải mua một chiếc khác, nếu hắn có bắt được tôi về lại. Tôi không dám ở lại đây, vì hắn sẽ đến đây bắt tôi, làm rầy anh Edgar. - Cô đã uống hết chỗ trà.
- Lẽ ra tôi phải ở lại đây, - cô nói tiếp - và tôi rất muốn thế, để chăm nom đứa bé này. Ấp này mới đích thực là nhà của tôi. Chị có nghĩ là hắn sẽ chịu ngồi yên nhìn Edgar và tôi sống thanh thản không? Hắn sẽ muốn đầu độc cảnh an lành của chúng tôi.
- Hắn đã giết chết hẳn tình yêu của tôi dành cho hắn. Tôi đã trao trái tim tôi cho hắn. Hắn đã nhận lấy và bóp nát tim tôi cho đến chết, rồi ném trả lại cho tôi. Vì hắn đã hủy hoại tim tôi, nên tôi còn đâu khả năng mà thương cảm hắn, dù cho hắn có rên rỉ từ nay cho đến ngày lìa đời và khóc ra máu vì tiếc thương Catherine đi nữa. Còn giờ đây tôi đã làm cho hắn giận đến mức nếu tôi lại rơi vào tay hắn lần nữa, thì hắn nhất định sẽ trả thù tôi.
Khoảng mười giờ đêm hôm đó, bé Cathy chào đời. Hai giờ sau thì người mẹ qua đời, chưa hề hồi tỉnh lại lần nào để nhớ đến Heathcliff hay nhận ra Edgar. Nỗi sầu thảm của cậu Edgar trước cái chết của cô thật quá đau lòng, không nên nhắc đến làm gì, và còn một nỗi đau buồn lớn hơn nữa là giờ đây cô đã ra đi mà không để lại cho cậu một người thừa kế nam, nên theo di chúc của cha cậu thì tài sản sẽ phải giao lại cho Isabella, sau khi Edgar qua đời. Thật tội nghiệp, đứa bé ra đời chẳng được chào mừng! Suốt những giờ đầu tiên trong đời, nó có thể chết mà chẳng một ai để ý tới. Tuy nhiên, sau này chúng tôi có thể bù đắp lại sự lơ là ban đầu ấy.
Suốt đêm, cậu Edgar Linton ngồi lại trên một chiếc ghế bên cạnh thi hài vợ. Đôi mắt cậu nhắm lại và nét mặt trẻ đẹp của cậu cũng toát lên vẻ chết chóc như cái thi hài bên cạnh cậu, nhưng ở cậu là sự tĩnh lặng của nỗi đau đến kiệt sức, trong khi ở cô là sự thanh thản hoàn toàn. Trán cô phẳng phiu, mi mắt khép lại, đôi môi dường như đang mỉm cười.
Vì cậu chủ như đã có vẻ thiêm thiếp ngủ, tôi liền rời khỏi phòng ngay sau khi mặt trời mọc, bước ra ngoài tận hưởng khí trời mát mẻ, trong lành. Mục đích thật sự của tôi là ra gặp Heathcliff. Tuy sợ, tôi vẫn muốn tìm thấy cậu tạ Phải báo cho cậu ta biết tin dữ này, nhưng phải báo như thế nào thì tôi không biết. Cậu ta đang đứng dựa vào một cây tần bì già, đầu không mũ, mái tóc ướt đẫm những giọt sương trước đấy đã đọng trên mấy cành cây và giờ đây nhỏ xuống người cậu tạ Cậu ta ngước mắt lên khi tôi đến gần.
- Nàng chết rồi - Cậu ta nói - Không cần chị đến báo tôi cũng biết. Chị cất khăn tay đi. Nàng đâu cần nước mắt của các người.
- Vâng, cô ấy chết rồi, - tôi nín tiếng nấc đáp, tay quệt nước mắt - và đã lên thiên đàng, chúng ta hy vọng như thế!
- Vậy..? - Cậu ta cất tiếng, cố thốt ra tên cô mà không nổi. Cậu ta âm thầm vật lộn với nỗi đau bên trong, xem thường vẻ cảm thông của tôi qua cái nhìn chằm chằm đầy hung khí không chút nao núng. - Nàng đã chết như thế nào? - Rốt cuộc cậu ta cũng thốt lên được câu hỏi, vừa run rẩy không sao ghìm lại được.
“Thật là khốn khổ tội nghiệp”. - Tôi nghĩ - “Ra ngươi cũng có trái tim và dây thần kinh như đồng loại của ngươi vậy”.
- Lặng lẽ như một con chiên. - Tôi lên tiếng đáp. - Cô ấy thở dài, duỗi thẳng người như một đứa trẻ khi thức dậy rồi lại chìm vào giấc ngủ. Năm phút sau, tôi cảm thấy tim cô ấy khẽ đập, rồi thôi... chẳng thấy gì nữa!
- Nàng có nhắc đến tên tôi lần nào không? - Cậu ta ngập ngừng hỏi như thể sợ hãi khi phải đón nhận câu trả lời cho điều mình hỏi.
- Từ lúc cậu đi khỏi chỗ cô ấy, cô ấy không còn nhận ra ai nữa. - Tôi đáp - Cô ấy nằm yên với một nụ cười dịu dàng trên nét mặt và những ý nghĩ cuối cùng của cô ấy quay về với những ngày trước đây. Cuộc đời của cô ấy đã khép lại trong một giấc mộng êm đềm. Cầu mong cho cô ấy thức dậy ở thế giới bên kia cũng được tốt lành như thế!
- Cầu mong cho nàng thức dậy trong nỗi đau đớn! - Cậu ta kêu lên, đột nhiên trở nên hung tợn, vừa giậm chân vừa rên rỉ - Nàng đang ở đâu? Nàng không phải ở trên thiên đàng! Tôi chỉ cầu nguyện một điều và sẽ nhắc đi nhắc lại lời nguyện cầu ấy cho tới khi cứng lưỡi lại thì thôi: “Catherine Earnshaw, cầu cho em không được an nghỉ chừng nào tôi còn sống! Em nói anh đã giết em, vậy thì hãy ám anh đi! Người bị giết thường ám kẻ giết mình, anh tin thế, và anh biết là xưa nay các hồn ma vẫn lang thang trên cõi trần. Hãy luôn ở bên anh, dưới bất kỳ hình thức nào, hãy làm cho anh phát điên lên. Đừng bỏ mặc anh trong nỗi thống khổ này nơi anh không thể nào tìm thấy em. ôi, lạy Chúa! Con không thể sống thiếu hồn của con”.
Cậu ta vừa đập đầu vào thân cây, vừa ngước mắt lên, vừa gào rú chẳng giống tiếng người chút nào, mà giống tiếng một con thú dữ đang bị những mũi dao, những ngọn dáo đâm chết.
Tôi để ý thấy có nhiều vết máu trên thân cây, bàn tay và trán cậu cũng vấy máu. Cảnh tượng mà tôi đang chứng kiến ấy ắt hẳn chỉ là một trong số những cảnh tương tự được diễn đi diễn lại từ suốt đêm hôm trước. Điều đó chẳng khiến tôi động lòng thương xót, nó chỉ làm tôi kinh hãi. Khi sực nhớ ra rằng tôi đang đứng bên cạnh, cậu ta liền gầm lên, ra lệnh cho tôi đi khỏi đấy. Tôi nhanh chóng làm theo. An ủi và vỗ về cậu ta quả là một điều vượt quá sức tôi.
Lễ tang cô Linton được định vào thứ sáu tuần sau và cho đến hôm đó, chiếc áo quan vẫn được để mở, được rắc đầy hoa và lá thơm. Cậu Edgar Linton ngày đêm túc trực trong căn phòng đặt linh cữu, còn một điều chỉ riêng tôi biết được là Heathcliff đêm nào cũng đứng phía ngoài cửa sổ. Tôi không ra nói chuyện với cậu ta lần nào, nhưng tôi biết cậu ta muốn vào nhà nếu có thể được. Đến đêm thứ ba, cậu chủ tôi phải lui về phòng nằm nghỉ vài giờ, vì đã mệt lả. Tôi cũng đi khỏi đấy và để ngỏ một cánh cửa sổ cho Heathcliff có một cơ hội được vĩnh biệt lần cuối người cậu ta yêu dấu. Cậu ta lẻn vào thật lặng lẽ và chỉ trong chốc lát. Tôi sẽ không thể nào biết được là cậu ta đã vào đấy nếu như tôi không tìm thấy được một lọn tóc sáng màu được buộc bằng một sợi chỉ bạc ở trên sàn. Tôi phát hiện ra đó là lọn tóc của cậu Edgar Linton đã được lấy ra từ chiếc hộp nhỏ trên sợi dây chuyền đeo quanh cổ Catherinẹ Heathcliff đã mở chiếc hộp đó, ném lọn tóc của Edgar ra khỏi hộp và đặt vào đấy một lọn tóc đen của chính mình. Tôi bện hai lọn tóc ấy lại làm một, rồi đặt lại vào trong hộp.
Thứ sáu hôm ấy, sau tang lễ, là ngày đẹp trời cuối cùng của chúng tôi trong một tháng liền. Đến chiều, gió đổi hướng từ nam sang đông bắc, mang theo mưa, rồi tiếp đến là tuyết. Thật khó mà tin được là trước đó chúng tôi đã được hưởng ba tuần liền một thời tiết tuyệt đẹp. Mấy cây anh thảo và đỗ quyên đều bị che lấp dưới những đống tuyết, chim chiền chiện im hót và mấy chiếc lá non trên cây đen sạm lại. Hôm sau thời tiết vẫn xấu và ảm đạm như vậy. Cậu chủ tôi giam mình trong phòng làm việc, còn tôi thì ngồi trong phòng khách trông nom đứa bé đang khóc oe oe, vừa nhìn những bông tuyết đang bay ngang qua cửa sổ. Thình lình cánh cửa bật mở và một người nào đó bước vào vừa hổn hển thở, vừa lớn tiếng cười vang. Tôi nghĩ đó là một gia nhân và thoạt tiên tôi thấy tức giận hơn là kinh ngạc.
- Im nào! - Tôi quát lên - Bên trong nhà mà chị dám xử sự như vậy sao? Nhỡ cậu Linton nghe thấy thì sao?
- Thứ lỗi cho tôi. - Một giọng nói quen thuộc đáp. - Nhưng tôi biết Edgar không có ở đây và tôi không kiềm chế được.
Nói đoạn, người ấy tiến về phía lò sưởi, vừa thở hổn hển, vừa lấy một tay ôm mạn sườn. Hóa ra đó là Isabella Heathcliff.
- Tôi chạy một mạch từ Đồi Gió Hú về đây. - cô nói tiếp sau khi ngừng một lát - và tôi không thể đếm được mình đã bị ngã bao nhiêu lần. ôi, tôi đau khắp mình mẩy. Ellen, chị làm ơn đi sai chuẩn bị xe chở tôi đến Gimmerton và bảo một người hầu gái tìm hộ ít quần áo trong phòng cũ của tôi.
Mái tóc cô vợ của Heathcliff lòa xòa xuống vai, tuyết và nước cứ nhỏ từng giọt. Chiếc áo dài bằng lụa mỏng ướt sũng, dán chặt vào người, chân cô chỉ đi có đôi dép lê mỏng. Dưới một bên tai là một vết đứt sâu, và khuôn mặt trắng bệch đầy những vết xước và những vết bầm. Nhưng mãi khi bác xà ích đã được lệnh chuẩn bị sẵn sàng và một cô hầu gái đang gói ghém ít quần áo, cô mới chịu để cho tôi săn sóc mấy vết thương.
Khi mọi thứ đã xong xuôi và cô đang ngồi đối diện tôi, uống chút trà cô nói:
- Chị Ellen ạ, chị chớ nên nghĩ rằng tôi ít quan tâm đến Catherine, vì thấy tôi cười toáng lên khi bước vào nhà. Tôi cũng đã khóc thương. Chúng tôi đã không chia tay nhau như bạn bè, chị nhớ chứ, và tôi khôn thể tha thứ cho mình điều đó. Nhưng tôi sẽ không đời nào thông cảm với hắn ta, cái đồ thú vật vũ phu ấy.
Cô rút tuột chiếc nhẫn cưới bằng vàng ra khỏi ngón giữa.
- Đây là vật cuối cùng của hắn mà tôi còn giữ. - Cô kêu lên - Tôi sẽ đập nát nó, rồi đốt đi. - Cô thả chiếc nhẫn xuống giữa đống than đang cháy đỏ rực - Hắn sẽ phải mua một chiếc khác, nếu hắn có bắt được tôi về lại. Tôi không dám ở lại đây, vì hắn sẽ đến đây bắt tôi, làm rầy anh Edgar. - Cô đã uống hết chỗ trà.
- Lẽ ra tôi phải ở lại đây, - cô nói tiếp - và tôi rất muốn thế, để chăm nom đứa bé này. Ấp này mới đích thực là nhà của tôi. Chị có nghĩ là hắn sẽ chịu ngồi yên nhìn Edgar và tôi sống thanh thản không? Hắn sẽ muốn đầu độc cảnh an lành của chúng tôi.
- Hắn đã giết chết hẳn tình yêu của tôi dành cho hắn. Tôi đã trao trái tim tôi cho hắn. Hắn đã nhận lấy và bóp nát tim tôi cho đến chết, rồi ném trả lại cho tôi. Vì hắn đã hủy hoại tim tôi, nên tôi còn đâu khả năng mà thương cảm hắn, dù cho hắn có rên rỉ từ nay cho đến ngày lìa đời và khóc ra máu vì tiếc thương Catherine đi nữa. Còn giờ đây tôi đã làm cho hắn giận đến mức nếu tôi lại rơi vào tay hắn lần nữa, thì hắn nhất định sẽ trả thù tôi.
Bình luận facebook